محمد رضا واليزاده معجزى
91
تاريخ لرستان ( روزگار پهلوى ) ( فارسى )
بود كه از يك نفر قاصد كشف كرده بودند به مهر و امضاى مهر على خان به عنوان غلام على خان امير همايون كه حكايت از اتحاد محرمانه او و غلامعلى خان و شيخ على خان بيرانوند مىكرد جهت برانداختن لشكر غرب و كشتن نظاميان « 1 » . به قرارى كه امير احمدى نقل كرده مهر على خان در رأس توطئه قرار داشته و مؤسس و مسبب آن اتحاد بوده و خيال داشته با دستيارى غلامعلى خان و شيخ على خان در شب 17 بهمنماه سال 1302 يعنى 55 روز بعد از ورود قواى نظامى به خرمآباد و فتح لرستان متفقا عليه قوا اقدام و كار را يكسره سازند « 2 » . نقشه و ترتيب حمله آنها به قرار زير بوده است : 1 - مهر على خان امير منظم كه مبتكر اين توطئه بوده و فرماندهى آن را به عهده داشته متعهد از بين بردن اردوى سرهنگ گيگو شده و اين كار را قبول كرده كه پاكيزه و بىسروصدا انجام دهد . 2 - غلامعلى خان كه با ساير خوانين بيرانوند در سرآستان خدامى سكونت داشته متعهد بوده كه پستها و برجهاى طول راه را كلا از ميان بردارد . 3 - شيخ على خان كه در جنوب كرهگاه ساكن بود به اتفاق طوايف نزديك به خود پادگان خرمآباد را محاصره و نظاميان را نيست و نابود سازد . اصل و اساس اتهامات وارده به مهر على خان و نقشه توطئه همين بوده كه به استحضار رسيد . سند اثباتكننده اين اتهام « 3 » همان نامه است كه به عنوان غلامعلى خان امير همايون فرستاده شده و جاسوسان امير احمدى آن را كشف كردهاند ؛ حال اصالت اين سند تا چه اندازه ثابت شده و آيا مهر على خان خواسته چنين خيانت مهمى را عليه كشور انجام دهد [ . . . مشخص نيست ] . ضمن تحقيقات كاملى كه نگارنده در محل نموده و با اطرافيان امير منظم تماس پيدا كرده و راجع به علل اختلاف او و سرهنگ گيگو جويا شدهام ثابت شده كه سرهنگ گيگو و امير منظم در اوايل همكارى خيلى با همديگر صميمى « 4 » و يگانه بودهاند ؛ تا اينكه در خلال اردوكشى در يك از مجالس انس سرهنگ با مهر على خان بحث مذهبى مىكند . چون مشاراليه اصلا ارمنى بود در آن مجلس از سخن مهر على خان كه به او گفته بوده خوب است جناب سرهنگ به مذهب اسلام گرايش پيدا كنند ، سخت رنجيده و از آن به بعد كمر انتقام [ از او را ] بسته بوده و هربار كه
--> ( 1 ) . بنگريد به يادداشت شماره 14 . ( 2 ) . تاريخ ورود قوا به خرمآباد 22 آذرماه 1302 بوده [ است ] . ( 3 ) . اصل : اكنون اين اتهام كه سند اثباتكننده آن . ( 4 ) . اصل : صميم .